Freydcha Tush Talqini

Zigmund Freyd 1900 yilda "Tushlarning talqini" asarini yozib, tushlar tasodifiy, ma’nosiz narsalar emas, balki ongsizlikdan kelib chiqadigan mazmunlarga ega ekanini ko‘rsatdi. Bu mazmunlar eng asosiy instinktlar atrofida aylanadi – tajovuz, jinsiylik va o‘zini sevish instinktlarida. Freydning aytishicha, kuchli ongsiz instinktlar sababli ham uyalish, ham qo‘rquv his qilinadi, shu bois tushlarga e’tibor berilmaydi. Shu sababdan, Freydcha talqin shaxsning ichki qarshiligidan o‘tib, tushning yashirin haqiqatini ochib berishi kerak. Freyd nazarida inson hayotining ulkan fojiasi shundaki, instinktiv istaklar jamiyatning axloqiy hokimiyatlari tomonidan muqarrar ravishda cheklanadi. Butun hayot davomida baxtlilik ichki istaklar va tashqi hokimiyatlar o‘rtasidagi bu tanglikni qay darajada boshqarishga bog‘liq, tushlarni talqin qilish esa sog‘lom muvozanat topishga yordam beradi. Freyd mashhur aytganidek, tushlar ongsizlikni chuqurroq bilishga "qirollik yo‘li"dir. Instinktlar haqida qancha ko‘p bilinsa, ularni yetuk, sog‘lom yo‘llar bilan qondirish shunchalik oson bo‘ladi va ular psixologik salomatlik sari o‘sishga to‘sqinlik qilmasdan, aksincha, uni qo‘llab-quvvatlaydi. Shu sababli tushlarni talqin qilish nihoyatda qimmatli: u kim aslida ekanligimizni, nimalarni chin dildan xohlayotganimizni, qayerda eng og‘ir ichki ziddiyatlar borligini va ularni qanday yengish mumkinligini rostona ko‘rsatadi.

Freyd haqidagi keng tarqalgan noto‘g‘ri tushunchalardan biri shuki, go‘yoki u barcha tushlar jinsiylik haqidadir, deb hisoblagan. Aslida esa Freyd tushlar tajovuz va narkissizm (o‘zini sevish) kabi jinsiy bo‘lmagan instinktlarni ham ochib berishini ta’kidlagan. Yana bir noto‘g‘ri tushuncha shundaki, go‘yoki zamonaviy fan Freydning tushlar haqidagi nazariyasini rad etgan. Aksincha, tushlar bo‘yicha so‘nggi tadqiqotlar natijalari Freydning tushlar ongsiz ong haqida muhim haqiqatlarni ochib berishi haqidagi da’volarini qo‘llab-quvvatlaydi. Freyd hamma narsada to‘g‘ri bo‘lmagan bo‘lishi mumkin, biroq uning psixoanalitik g‘oyalari tushni talqin qilish jarayonida hanuz qimmatli yo‘l-yo‘riq bera oladi.