Yungcha tush talqini

XX asr boshlaridagi shveysariyalik psixiatr Karl Yung nazariyasi tushlarni talqin qilishning eng kuchli usullaridan birini taklif etadi. Yung nazariyasi uning o‘zining yorqin tushlaridan, ayniqsa bolaligidan boshlab ko‘rganlaridan va ko‘p yillar davomida katta ustoz bo‘lgan Zigmund Freyd bilan munosabatidan ilhom olgan. Keyinchalik Yung tushlar borasidagi kelishmovchilik tufayli Freyddan ajralgan. Yung uchun tushlar psixikaning tabiiy tilida so‘zlaydi — bu ramzlar, tasvirlar va metaforalar tili. Freyd ta’kidlaganidek, tushlar o‘z ma’nolarini yashirmaydi; aksincha, tushlar hayotimizning halol o‘z-o‘zini tasvirini beradi. Agar tushlar g‘alati va noodatiy ko‘rinsa, buning sababi aqliy-rasional ongimiz psixikaning tabiiy tili bilan aloqa uzilgani bo‘lishi mumkin. Yungcha tushlarni talqin qilishning qadri shundaki, u o‘z ongsizlikning chuqur tilini qayta o‘rganishga xizmat qiladigan kuchli amaliyotga aylanadi.

Yung umrboqiy insoniy o‘sish jarayoni individuatsiya tomonidan yo‘naltirilishini o‘rgatgan; bu ichki salohiyatlarning barchasini real, yaxlit butunga aylantirishga bo‘lgan tug‘ma intilishni anglatadi (mandala ramziyligi tasvirlarida taklif etilgani kabi). Tushlar individuatsiyani rag‘batlantirishda ayniqsa foydalidir, chunki ular rivojlanishimizdagi nomutanosiblik sohalarini aniqlaydi (kompensator funksiyasi) yoki kelajakdagi o‘sish imkoniyatlarini oldindan sezdiradi (prospektiv funksiyasi).

Tushni talqin qilishda Yung avvalo u haqda hech narsa bilmasligini tan olib, ongsizlikdan paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan yangi tasvir va energiyalar bilan hayratlanishga o‘zini tayyorlardi. Yung arxetiplar ishtirok etgan tushlarga alohida qiziqish bildirgan; u arxetiplarni individuatsiya yo‘lida qayta-qayta uchraydigan siymolarni ifodalovchi, kollektiv ma’nolarni ko‘targan alohida ramzlar deb ta’riflagan. Soya, Makkor (Trikster), Anima va Animus, Persona va O‘zlik (Self) — Yung diqqat qaratgan arxetiplardan ba’zilari. U o‘zining talqin usulini “amplifikatsiya” deb atagan; bu odamlar tushlaridagi arxetiplarni yoritish va ularni miflar, ertaklar va muqaddas matnlardagi xuddi shu arxetiplarning boshqa ko‘rinishlari bilan bog‘lashni anglatadi. Ushbu bog‘lanishlar yanada ongli ravishda anglana boshlaganda, o‘z arxetipik tush ko‘rish tilini qayta o‘rganish boshlanadi va natijada yangi energiya hamda ijodkorlikning ochilishi, shuningdek psixologik va ma’naviy o‘sishning tezlashuvi yuz berishi mumkin.